დეპრესია - საჯარო გრძნობა

წარმოგიდგენთ ენ ცვეტკოვიჩის ტექსტის ქართულენოვან თარგმანს "დეპრესია - საჯარო გრძნობა" ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდის თბილისის ოფისის მიერ გამოცემული ფემინისტური კრებულიდან "ქვიარ გრძნობები".

ტექსტის სრული ვერსია 

 

Კითხვის დრო: 16 წუთი
ნინო გავაშელის ნამუშევარი "გოგონა თავსაფრით"

გრეტჰენისთვის 20 წელი არაფერია.

ხომ იცი, კიდევ 200 წელი მინდა....

საჯარო გრძნობები: კოლექტიური პროექტი

ამ წიგნის შთაგონების წყარო დეპრესიის, დაავადების ნაცვლად, კულტურულ და სოციალურ ფენომენად გააზრებაა. რაც, თავის მხრივ, სხვა მკვლევრებთან ერთად „საჯარო გრძნობების პროექტზე მუშაობისას გაჩნდა. 2001 წლიდან მოყოლებული, როგორც ეროვნულ დონეზე, ისე ტეხასის უნივერსიტეტში, ჩვენი კვლევა 11 სექტემბრის და მისი შედეგების კვალდაკვალ ვითარდებოდა – 9/11-ის პასუხად სენტიმენტალური მილიტარიზაცია, ერაყისა და ავღანეთის ომები, ბუშის ხელახლა არჩევა და სხვა მოვლენათა ულევი სია სწორედ ამ პერიოდს ემთხვევა. თუმცა ჩვენ მიმდინარე მოვლენების გეოპოლიტიკური განზომილების ნაცვლად, მათი ემოციური დინამიკის ანალიზი გვაინტერესებდა. რატომ ირჩევს ხალხი ბუშს ან ომს? როგორ მოქმედებს ეს პოლიტიკური გადაწყვეტილებები ყოველდღიურ ყოფაზე, რომელიც შფოთვითა და გახევებითაა გამსჭვალული? როგორ შეგვიძლია ინტელექტუალებსა და აქტივისტებს, საკუთარი იმედგაცრუებების და ჩაფლავებების აღიარებით ახალი შესაძლებლობები გამოვნახოთ? სად შეიძლება იმედის ნაპერწკალი ვიპოვოთ? ეს კითხვები ისეთ გამოცდილებებს ეფუძნება, რომელსაც ჩვენი ერთ-ერთი დანაყოფი, გრძნობების კვლევის ინსტიტუტი („ფილ ტენკ ჩიკაგო), „პოლიტიკურ დეპრესიას უწოდებს. ეს შეგრძნება მაშინ ჩნდება, როცა პოლიტიკური რეაქცია, მათ შორის, პირდაპირი ქმედება ან კრიტიკა, საკმარისი აღარაა სამყაროს შესაცვლელად ან თავის უკეთ საგრძნობად.

ჩვენი დახურული თუ ღია შეხვედრები, ჩვეულებრივ, განწყობის იდე­აზე საუბრით იწყებოდა. მაგალითად, ერთ-ერთ ეროვნულ შეხვედრაზე ბევრმა ჩვენგანმა აღნიშნა, რომ პროფესიული ვალდებულებებისგან დაღლილი და გადატვირთული იყო. იმაზეც ვისაუბრეთ, ასეთ პირო­ბებში როგორი აკადემიური ცოდნის შექმნას შევძლებდით და კონფერენციების, სარედაქციო კრებულებისა და წიგნების ჟანრებსა და რიტმზე აწყობილი აკადემიური საქმიანობის ალტერნატივა როგორი შეიძლებოდა ყოფილიყო[1]. აშშ-ის ერაყში შეჭრის შემდეგ, მალევე, ტეხასის უნივერსიტეტში ერთ-ერთ ღონისძიებაზე ყველაზე გავრცელებული პასუხი სკეპტიციზმი და შედარებით სუსტი ან ნორმალიზებული ეპისტემური შოკი იყო. ეს რეაქცია, როგორც წესი, ტრავმას სდევს თან. ტეხასის უნივერსიტეტის კიდევ ერთი საჯარო შეხვედ­რის თემა ქარიშხალ „კატრინას მოტანილ ზიანზე რეაქცია იყო. ბევ­რი მონაწილე ორად გახლეჩილ ყურადღებაზე საუბრობდა. ვინაიდან, ერთი მხრივ, ყოველდღიური ცხოვრება და სემესტრი გრძელდებოდა, მეორე მხრივ, კატასტროფით გამოწვეულ გადაუდებელ პრობლემებს უნდა გამკლავებოდნენ. კლასობრივი და რასობრივი დაყოფა ამ ყვე­ლაფერს კიდევ უფრო ამწვავებდა. „საჯარო გრძნობების პროექტი ბუშის პრეზიდენტობის გრძელი და მძიმე წლების საპასუხოდ გაჩნდა, თუმცა ობამას პერიოდის გაურკვეველ შედეგებსაც საკმაოდ კარგად ესადაგება. იმედი და სასოწარკვეთა ომებთან (ერაყის ომის დაწყება- დასრულება, ლიბიისა და ავღანეთის ომები), ფინანსურ კრიზისთან, არაბულ გაზაფხულებთან, „დაიპყარი მოძრაობებსა და უნივერსიტეტზე თავდასხმებთანაა გადაჯაჭვული. დეპრესიის პოლიტიკურმა ანალიზმა შესაძლოა სამკურნალო აბების ნაცვლად რევოლუციისა და რეჟიმის ცვლილებისთვის ბრძოლას დაუდოს დასაბამი. თუმცა, საჯა­რო გრძნობების სამყაროში, პრობლემა პოლიტიკურ თუ სამედიცინო დონეზე სასწაულებრივად ვერ გადაწყდება. ამისთვის სიცოცხლისუნა­რიანობა, უტოპიური ოცნებები და გარდაქმნის სხვა ემოციური საშუალებებით ნელი და მუდმივი მუშაობაა საჭირო.

ყოველდღიური გრძნობების გამოსახატავად საჯარო ფორუმების შექმნის მიზანი აგენტობაზე ახლებურად ფიქრია. მაშინაც კი, როცა ისეთ ნეგატიურ გრძნობებზეა საუბარი, რომელიც თითქოს მომავლის ან აქტივიზმის იმედს გვიკარგავს. აუცილებელად უნდა აღინიშნოს, რომ პოლიტიკური დეპრესია სრულიად დეპრესიულიც არაა. „ფილ ტენკი ისეთ კემპურ იუმორს იყენებს, რომელიც სწორედ გამოცდილი ქვიარ აქტივისტებისგანაა მოსალოდნელი, მაგალითად, პოლიტიკუ­რი დეპრესიის საერთაშორისო დღის ორგანიზებისას. მათ ღონისძი­ების მონაწილეებს თავიანთი ხალათების ჩაცმა სთხოვეს. ამით ისინი პროტესტის ტრადიციული ფორმებისგან დაღლაზე მიუთითებენ, და მაისურებსა და მაცივრის მაგნიტებს არიგებენ ისეთი წარწერით, რო­გორიცაა: „დეპრესიაში ხარ? შეიძლება პოლიტიკური იყოს![2]. მთავა­რი მიზანი ნეგატიური გრძნობების დეპათოლოგიზებაა. ამის სანაცვ­ლოდ, ისინი პოლიტიკური ქმედების საწყისად, და არა მის ანტითეზად, უნდა დავინახოთ. რა თქმა უნდა, ამით იმას არ ვამბობთ, რომ ასეთი ქმედებებით დეპრესია პოზიტიურ გამოცდილებად იქცევა. დეპრესია ინერციულობასთან, სასოწარკვეთასთან და, შესაძლოა, აპათიასა და გულგრილობასთანაც კი იყოს კავშირში. თუმცა ეს გრძნობები, შეგრ­ძნებები და განწყობები საჯაროობისა და კოლექტივის შექმნის ასპა­რეზადაც შეიძლება იქცეს. „საჯარო გრძნობების უფრო დიდი მიზანი იმედის აფექტური საფუძვლის შექმნაა, რომელიც პოლიტიკური ქმედებისთვის არის საჭირო. ამიტომაც გახდა უტოპიის იდეა აქტუალური შედარებით ახალ პროქტებში. თუმცა ეს უტოპია ეივერი გორდონის მიერ ტონი კეიდ ბამბარას ანალიზს ეყრდნობა[3]. ასეთი უტოპია აქ და ამჟამად არსებული შესაძლებლობების და ძალების აღიარებას მოით­ხოვს. ის კარგსა და ცუდ გრძნობებს შორის გამარტივებულ განსხვა­ვებას არ ეყრდნობა. და არც იმას გულისხმობს, რომ კარგი პოლიტიკა მხოლოდ კარგი გრძნობებიდან მომდინარეობს. თავის ცუდად გრძნო­ბა შეიძლება ცვლილებების დასაწყისიც კი იყოს. ამიტომ ეს წიგნი, დეპრესიის გარდა, იმედსა და ბედნიერებაზეცაა. იმაზეა, თუ როგორ ვიცხოვროთ უკეთესად ცუდი გრძნობების მიჩქმალვის ნაცვლად, მათი სასიკეთოდ გამოყენებით. (მემუარების გარდა, წიგნი უკეთესი ცხოვ­რების სხვა სახელმძღვანელოებსაც ეყრდნობა, დაწყებული ფილოსო­ფიური ტრაქტატებით, დასრულებული თვითდახმარების წიგნებით.) წიგნი სვამს კითხვას, თუ როგორ ვიარსებოთ ნეგატიურთან, როგორც ყოველდღიური პრაქტიკების, კულტურული წარმოებისა და პოლიტი­კური აქტივიზმის ნაწილთან.

აფექტური გარდატეხა

„საჯარო გრძნობები შეგვიძლია კულტურის კრიტიკის თეორიაში აფექ­ტური გარდატეხის ერთ-ერთ პროექტად მივიჩნიოთ, რომელიც ემოციების, გრძნობების, აფექტის (და მათ შორის განსხვავებების) აკადემიურ შეს­წავლას ისახავს მიზნად. ამასთან, ის კრიტიკის ახალ ფორმებსაც უდებს საფუძველს[4]. აფექტური გარდატეხა სხვადასხვა კვლევით სფეროში გვხვდე­ბა: კულტურული მეხსიერება და საჯარო კულტურები, რომელიც ტრავმის ისტორიების საპასუხოდ გაჩნდა; ისეთი ემოციების როლი, როგორიცაა შიში და სენტიმენტალურობა, ამერიკულ პოლიტიკურ ცხოვრებასა და ნაციონა­ლისტურ პოლიტიკაში; ადამიანის უფლებათა დისკურსებსა და სოციალური საკითხების სხვა ლიბერალურ რეპრეზენტაციებში თანაგრძნობის და სიმპა­თიის წარმოება; ისეთი ნეგატიური აფექტის პოლიტიკის განხილვა, როგო­რიც მელანქოლია და სირცხვილია, რომელიც ქვიარ თეორიის მიერ ნორმა­ლურობის კრიტიკით იყო შთაგონებელი; ისტორიული კვლევის ახალი ფორ­მები, მაგალითად, ქვიარ ტემპორალობა, რომელიც წარსულსა და აწმყოს შორის აფექტურ ურთიერთობებზე კონცენტრირდება; კრიტიკულ ნაშრო­მებში პირადისა და მემუარებისკენ შემობრუნება, რომელიც თეორიის ამო­წურვის ან მისი განახლებული ცხოვრების მანიშნებელია; იდენტობის პო­ლიტიკის მემკვიდრეობა, რომელიც პირადით დაინტერესების კიდევ ერთი შთაგონებაა; ფსიქოანალიტიკური პარადიგმების და ფსიქიკურსა და სოცი­ალურს შორის ურთიერთობის გადააზრების განგრძობითი მცდელობები; სუბიექტის წარმოებისა და „გუვერმენტალობის ახალი ფორმების ასახსნე­ლად ბიოძალის ფუკოსეული ცნებების ხანგრძლივი გავლენა; ინტიმურობის, საშინაო და პირადი ცხოვრების ისტორიები; ყოველდღიურობის კულტურის პოლიტიკა; შეგრძნებების და შეხების ისტორიები და თეორიები, რომლებიც ფენომენოლოგიას და კულტურის გეოგრაფიას უკავშირდება[5]. მიუხედავად იმისა, რომ თითოეული პროექტი სპეციფიკურია და თავისი გავლენა აქვს, მათი კრიტიკული მასა საკმაოდ დიდია.

უნდა ვაღიარო, რომ გარკვეულწილად თავს ვიკავებ „აფექტური გარდატე­ხის ცნების გამოყენებისგან, ვინაიდან გამოდის, თითქოს, აფექტის კვლევა რაღაც ახალია, მაშინ როცა, როგორც სიიდან ხედავთ, აფექტზე კარგა ხანია მიდის მუშაობა. ვიწრო გაგებით, აფექტური შემობრუნება დელიოზის თე­ორიებით შთაგონებულ კვლევებს უკავშირდება, რომელიც აფექტს ძალად, ინტენსივობად და შეძვრისა და ამოძრავების შესაძლებლობად განიხილავს[6]. ამგვარი კვლევისთვის აუცილებელია აფექტის და ემოციის ერთმანეთისგან განსხვავება. პირველი ცნობიერებამდელ სენსორულ გამოცდილებებსა და გარემოსთან ურთიერთობას აღნიშნავს, მეორე კი – კულტურულ ცნებებ­სა და ცნობიერ პროცესებს, რომლისგანაც ისეთ ემოციებს უკავშირდება, როგორიცაა ბრაზი, შიში ან სიხარული[7]. ეს ტერმინოლოგია ემოციური გა­მოცდილების აღწერისას ფსიქოანალიზის ჰეგემონიის შესუსტებას ეხმა­რება, მიუხედავად იმისა, რომ ფროიდს „აფექტის საკუთარი განმარტება აქვს. ფროიდი აფექტს არადიფერენცირებულ ენერგიად ან გრძნობად გა­ნიხილავდა, განსაკუთრებით, ფსიქიკური ენერგიის ჰიდრავლიკური მოდე­ლის შესახებ ადრეულ ნაწერებში[8]. დელიოზისეულმა პროექტებმა სენსორუ­ლი გამოცდილებების უფრო კარგი სიტყვათა მარაგი მოგვცა, რაც, თავის მხრივ, განსხეულების კულტურის კვლევებიდან მომდინარეობს და სხეულსა და გონებას შორის კარტეზიანულ დაყოფას სცდება. თუმცა ეს პროექტი მხოლოდ ერთი თეორიული წყაროთი არ საზრდოობს.

მიუხედავად იმისა, რომ დელიოზიანელები „საჯარო გრძნობების მო­ნაწილეები და მეგობრები არიან სენსორული გამოცდილების და გრძნო­ბების ინტერესის თვალსაზრისით, ჩემი პროექტი ამ ტრადიციას არ აგრძელებს[9]. მე „აფექტს, დელიოზისეული სპეციფიკური გაგებისგან განსხვავებით, უფრო ზოგადად ვიყენებ, როგორც აფექტის, ემოციისა და გრძნობის მომცველ კატეგორიას, რომელიც ასევე იმპულსებს, სურ­ვილებსა და ისტორიულად მრავალგვარად წარმოებულ გრძნობებს მო­იცავს (როგორც სპეციფიკურ ემოციებს ან როგორც ზოგად აზროვნე­ბასთან დაპირისპირებულ კატეგორიას). თუმცა აქვე ფრთხილად უნდა აღინიშნოს, რომ ეს პროცესი სექსუალობაზე საუბრამდე სექსზე ლაპა­რაკს ჰგავს. ასევე მხიბლავს „გრძნობის ზოგად ცნებად გამოყენება, რომელიც მსგავსი მნიშვნელობის მქონეა. ის „რაღაც არადიფერენცი­რებული გრძნობების სახელდებაა; ემოციასა და აფექტს შორის არსებულ და ზოგიერთი თეორიისთვის ცენტრალურ განსხვავებას შლის; გრძნო­ბების სომატურ ან სენსორულ ბუნებას აღიარებს როგორც გამოცდი­ლებებს, რომელიც მხოლოდ კოგნიტური ცნებები და კონსტრუქციები არაა. „გრძნობა იმიტომ მომწონს, რომ ის მიზანმიმართულად არაზუს­ტია, კარგად ასახავს ბუნდოვან განსხვავებას გრძნობებს, როგორც სხე­ულებრივ შეგრძნებებსა და გრძნობებს, როგორც ფსიქიკურ და კოგნი­ტურ გამოცდილებებს შორის. „გრძნობა უბრალო ენაში გამოიყენება და შესაძლებლობას გვაძლევს, ჩვენი გრძნობები ჩვენი გამოცდილებისა და გავრცელებული გამოყენების მიხედვით ამოვიცნოთ. ასეთი მიდგომა ინ­ტუიციურად, თუმცა მაინც მნიშვნელოვნად, გონების და სხეულის ერთი­ანობაზე მიუთითებს. „თავს როგორ ვგრძნობ? და „კაპიტალიზმი როგო­რი გრძნობაა? „საჯარო გრძნობებისთვის სერიოზული კითხვებია, რაც შემდეგ თეორია, აღწერა, კვლევა ან პროცესი შეიძლება გახდეს. ისეთი ცნებები, როგორიცაა აფექტი, ემოცია და გრძნობა, უფრო საკვანძო სიტყვები, დისკუსიისთვის საწყისი წერტილებია, ვიდრე განმარტებები. ჩვენ სიტყვა „პროექტი „საჯარო გრძნობების პროექტთან მიმართებით იმიტომ გამოვიყენეთ, რომ სპეკულაციური და ღია კვლევა მოგვენიშნა, რომელიც მრავალი მიმართულებით შეიძლება გაიშალოს, მათ შორის, ლიტერატურული ექსპერიმენტივით „ესეს ახალი ფორმით წერა[10].

თუმცა, უფრო ზოგადად, „აფექტური გარდატეხის ცნება მაინც მიანიშ­ნებს „საჯარო გრძნობების პროექტების ძალასა და კულტურის კვლევე­ბის ახალ ფორმებში მათ ჩართულობაზე (განსაკუთრებით კი ისეთ კვლე­ვებში, რომელიც იდეოლოგიის კრიტიკას სცდება). კარგა ხანია გვესმის მოწოდებები როგორც კულტურის მენეჯმენტის და ჰეგემონიის დრო­მოჭმული მეთოდების ძიების, ისე წინააღმდეგობის და გარდატეხის გა­დააზრების საჭიროებაზე. ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საფუძველი ჩვენთ­ვის ივ სეჯვიკის მიგნებაა, რომ კრიტიკული მიდგომა რეპარაციული უნდა იყოს და არა პარანოიდული[11]. მელანი კლაინის და სილვან ტომკინსის თე­ორიულ რესურსებსა და ქვიარ ესთეტიკის პრაქტიკებზე დაყრდნობით, სეჯვიკი მრავალმხრივი მიმართულებით შემოქმედებითად მუშაობს, მათ შორის, საკუთარ გრძნობებზე დაკვირვებით. ჩვენზე ასევე დიდი გავლენა მოახდინა „საჯარო გრძნობების კოლეგამ კეთლინ სტიუარტმა, რომე­ლიც მრავალი წელია ყოველდღიური ცხოვრების ზედაპირსა და შემად­გენლობაზე საუბრობს, საფუძველმდებარე სტრუქტურების სავარაუდო რეალობის/მოცემულობის გამოვლენის ნაცვლად[12]. ზოგადი კრიტიკის პრაქტიკა ყოველთვის ფეხს ვერ უწყობს კრიტიკის ალტერნატიული მე­თოდების ამ მნიშვნელოვან გამოძახილს. თუმცა „საჯარო გრძნობები ცდილობს, გრძნობებს ისე უყუროს, როგორც სუბიექტს და მეთოდს და ახალი კრიტიკული პრაქტიკები ასე დაამკვიდროს.

არანორმატიული აფექტის მქონე იდენტობებსა და საჯარო კულტურებ­ზე ხაზგასმით, ქვიარ თეორიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა „საჯარო გრძნობების პროექტის და აფექტური გარდატეხის თავისებური ვერსიის შექმნაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია იმ ნეგატიური ემოციების დეპა­თოლოგიზება, როგორიცაა სირცხვილი, მარცხი, მელანქოლია და დეპრე­სია, რასაც ისეთი კატეგორიების გადააზრება მოჰყვა, როგორიცაა უტო­პია, იმედი და ბედნიერება. ნეგატიური გრძნობები, თავის მხრივ, ამ უკა­ნასკნელთა ნაწილია და ხელსაც კი უწყობს მათ[13]. „საჯარო გრძნობების პროექტი ეწინააღმდეგება ნეგატიური გრძნობების მიმართ დიდაქტიკური ან თავის გამართლებაზე ორიენტირებული პოზიციის დაკავებას, რომე­ლიც მათ პოზიტიურად ან სასარგებლოდ გარდაქმნას ემსახურება. მაგრამ, ჩვენი მიდგომა ღიაა უტოპიისა და იმედის მიმართ. ამ გაგებით მუშაობა ქვიარ თეორიაში ბოლო რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში გამეფე­ბული ანტისოციალური თეზისის ირგვლივ არსებულ დებატებში მონაწი­ლეობს. მაგრამ პროექტი ისეთ ვიწრო ბინარულობასაც ეწინააღმდეგება, რომელიც პოზიტიურ და ნეგატიურ აფექტს, ან სოციალურსა და ანტისო­ციალურს მკაცრად მიჯნავს ერთმანეთისგან. პროექტი ასევე ეწინააღმდე­გება პარანოიდულ კრიტიკულ ტენდენციებს, რომელიც უტოპიის ან მო­მავლის ადრეულ ფორმებს უფრთხის და ნეგატიურ აფექტს აღმატებულად მიიჩნევს. ის ცდილობს, პოზიტიურ და ნეგატიურ გრძნობებს შორის განსხ­ვავება გადაიაზროს, ვინაიდან ისინი ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად არ არსებობს. ბედნიერება ან სიამოვნება ნეგატიური გრძნობების არარსებო­ბას ან აღმოფხვრას არ გულისხმობს[14]. მაგალითად, დეპრესია შეიძლება ისეთი ანტისოციალური ფორმებით განვითარდეს, როგორიცაა ინერცია ან იზოლაცია, მაგრამ ასევე სოციალურობის ახალი ფორმების საფუძვე­ლიც შეიძლება გახდეს. მაგალითად, ისეთ საჯარო კულტურებში, რომლე­ბიც მას გამოხატვის საშუალებას აძლევენ, ან, როგორც უკვე აღვნიშნე, მე­ლანქოლიამ შესაძლოა ახალი სახის მიჯაჭვულობის და მიკუთვნებულობის განცდა შექმნას. პოზიტიური და ნეგატიული აფექტის ბინარულად დაყოფა ძალიან ზედაპირულად აღწერს გრძნობების იმ თვისებებსა და ნიუანსებს, რომელიც ამგვარ დაყოფას არ ექვემდებარება. ქვიარ თეორიის ფოკუსი ნეგატიურ აფექტზე ასეთსავე საშიშროებას წარმოქმნის და ეს ანტისოცი­ალური თეზისის დამსახურებაა. თუმცა, ასეთ კრიტიკას ხშირად გამორ­ჩება ამ ნაშრომების რეპარაციული და დიალექტიკური განზომილებები[15].

ქვიარ თეორიის მიერ ნეგატიური აფექტისთვის უპირატესობის მი­ნიჭება და მწვავე დებატები ანტისოციალურობაზე, გარკვეულწილად, მეინსტრიმული ლესბოსური და გეი პოლიტიკის ჰომონორმატიულობი­სა და ქვიარ ნეოლიბერალიზმისკენ გადახრითაა გამოწვეული[16]. 1970-იანი წლების სოციალური მოძრაობების მსგავსად, 1990-იანი წლების აქტივივიზმს თავისი პოლიტიკური იმედგაცრუებები ახლდა თან – რა­დიკალური პოტენციალი ასიმილაციურმა დღის წესრიგმა ჩაანაცვ­ლა. ბევრს ახლაც არ გვესმის, პარტნიორობასთან დაკავშირებული სარგებელი და ქორწინების თანასწორობა როგორ გახდა მოძრაობის მთავარი მოთხოვნა. „საჯარო გრძნობების პროექტი, როგორც ქვიარ წამოწყება, ცდილობს, გამათავისუფლებელი სოციალური და აფექტუ­რი ურთიერთობები იმ ლიბერალური ვერსიების მიღმა წარმოიდგინოს, რომელიც გეი პოლიტიკაშია გაბატონებული. პოლიტიკური დეპრესიის შესახებ დებატები იმედგაცრუებების გადასალახ გზებს ეძებს და ცდი­ლობს შეგვახსენოს, რომ ცხოვრების და ხედვის რადიკალური ფორმე­ბი კვლავაც არსებობს. იმის ნაცვლად, რომ მუდმივად პარანოიდულად ვადევნოთ თვალი, როგორი „გაყიდულია წინააღმდეგობის ფორმები, უფრო მნიშვნელოვანია იმ შემთხვევების შემჩნევა და აღწერა, სადაც თითქოს რაღაც განსხვავებული ხდება, და ასეთი გადარჩენის სტრატე­გიების ურთიერთგაზიარება. გადარჩენა იმ გარდაუვალი კონფლიქტე­ბის მიმართ ტოლერანტობის გამომუშავებასაც გულისხმობს, რომელიც პოლიტიკურ ცხოვრებაში ჩნდება, მაგალითად, ლესბოსელ სეპარატის­ტებსა და ტრანსგენდერების თემს შორის, გეი ქორწინების მომხრეებსა და მოწინააღმდეგეებს შორის, ანტისოციალურ და უტოპიურ ტენდენ­ციებს შორის. სხვაგვარად, ჯგუფები ფრაქციებად დაიყოფა და დაიშ­ლება. (ტოლერანტობას ლიბერალური გაგებით არ ვიყენებ, რომელიც კონფლიქტისა თუ განსხვავების ატანას გულისხმობს. ამ შემთხვევაში, ტოლერანტობაში მათ მიმართ მიმღებლობა იგულისხმება და ასევე სა­კუთარი მოწყვლადობის გაზრდის გარისკვა).

დეპრესიასა და პოლიტიკურ მარცხს შორის კავშირი არა მხოლოდ ქვიარ პოლიტიკისთვის, არამედ რასის პოლიტიკისთვისაც არის დამახა­სიათებელი. განსაკუთრებით, როცა სამოქალაქო უფლებებისა და დეკო­ლონიზაციის პროექტები ჯერ კიდევ არ დასრულებულა. პოლიტიკური რეპრეზენტაციის და სამართლებრივი აღიარების მეშვეობით რასიზმის აღმოფხვრას თავისი ლიმიტები აქვს. ეს კი არა მხოლოდ სამომავლოდ ახალი სტრატეგიების შემუშავებას მოითხოვს, არამედ იმედგაცრუებებ­თან გამკლავებისთვის საჭირო აფექტურ ენერგიასაც. საზოგადოებრივი კულტურული მეხსიერებისკენ შემობრუნება, რომელიც გენოციდის, კო­ლონიზაციის, მონობისა და დიასპორის ტრანსნაციონალურ ისტორიებს შეისწავლის, ჯერ კიდევ გადაულახავ ტრავმებთან კავშირის საჭიროებიდან მომდინარეობს[17]. დეპრესიის ეპიდემია (როგორც სიმპტომი და რო­გორც ბუნდოვანი მოვლენა) შესაძლოა ძალადობის ისეთ გრძელვადიან ისტორიებს უკავშირდებოდეს, რომელსაც ყოველდღიურ ემოციურ გა­მოცდილებაზე აქვს გავლენა. დეპრესიული ანტისოციალურობა შეიძლე­ბა წარსულის დაუსრულებლობის განცდას სდევდეს თან, ან ყოველდღი­ურობაში რასობრივი გამოცდილების ნაკლებ ხილვად ფორმებთან გამ­კლავების მცდელობას უკავშირდებოდეს, რასაც იდენტობის პოლიტიკა ყოველთვის სათანადოდ ვერ დაფარავს. „საჯარო გრძნობების პროექტი რასისა და ეთნოსის შესახებ ისეთ კვლევებს უკავშირდება, რომელიც ფსიქიკასა და სოციალურ ცხოვრებას ერთად განიხილავს, მელანქოლიას ისტორიულ რასიალიზებულ კატეგორიად მიიჩნევს და ცდილობს, იმედის განცდა ჩასახოს ჩაგვრის ხანგრძლივი ისტორიის საპირისპიროდ. „საჯა­რო გრძნობების პროექტი იდენტობის პოლიტიკის არსებული გავლენე­ბის მონაწილეცაა და ისეთი ინტერსექციური და შედარებითი ანალიზის შექმნის მცდელობისაც, რომელიც გლოვას, ბრაზს, იმედსა და მოთმინე­ბას სათანადო ყურადღებას უთმობს როგორც პოლიტიკურ, ისე აკადე­მიურ დონეზე[18]. პოლიტიკური დეპრესია დეკოლონიზაციის, სამოქალა­ქო უფლებების, სოციალიზმის, შრომითი პოლიტიკის შედარებით ახალ ისტორიებს უკავშირდება. აფექტურ პოლიტიკაზე ყურადღების გამახვი­ლება საშუალებას იძლევა, რომ იმედგაცრუებას, კრახსა და ცვლილების ნელ ტემპს რამენაირად შევეგუოთ. ასეთი პოლიტიკა ე.წ. რევოლუციის წინა და შემდგომ პერიოდში სიმშვიდის შენარჩუნების შედეგად მოდის. მაშინაც კი, როცა უტოპიურ გადატრიალებას და აფეთქებას ელოდე­ბა. „საჯარო გრძნობები აქტივიზმის ისეთ გადააზრებას გულისხმობს, რომელიც ემოციურ სფეროს მიემართება, მათ შორის, აქტივიზმისა და აკადემიური შრომის ერთმანეთთან დაკავშირების მცდელობებით გამოწ­ვეულ იმედგაცრუებას.

ტექსტის სრული ვერსია 

 

[1] ოსტინის ჯგუფის ძირითად წევრებს შორის იყვნენ: სემ ბეკერი, ალისა ჰარადი, ნევილ ჰოუდი, დებორა კაპჩანი, ენ რეინოლდსი, ჟანეტ შტაიგერი, კეთლინ სტიუარტი, ბევრი ჩვენი სტუდენტი. ამ წიგნის დასრულების შემდეგ: კრეგ კემპბელი, ჯონ განი, ჰეზერ ჰინდმანი, რენდი ლუისი, სოფიან მერაბეტი და კირკე შტურმი.

[2] „ფილ ტენკ ჩიკაგოს შესახებ მეტის სანახავად, იხილეთ: ბერლანტი, „კრიტიკული კვლევა, განმამტკიცებელი კულტურა. „ფილ ტენკის წევრებს შორის არიან: ლორენ ბერლანტი, დებორა გოლდი, ვანალინ გრინი, მარი პატენი, რებეკა ზორახი. ეს ჯგუფი ჩიკაგოში კონფერენციის ორგანიზებაზე მუშაობდა – „რისთვის არის დეპრესია კარგი?, მარტი, 2004, და მეორე კონფერენციაზე – „შფოთვა, გადაუდებლობა, ბრაზი, იმედი. კონფერენცია პოლიტიკურ „გრძნობებზე, ოქტომბერი, 2007, http://politicalfeeling.uchicago.edu/ (მოპოვებულია 15 მარტს, 2012). კონფერენციის მიმოხილვა იხ. კარმოდი და ლავი, „რაც გინდა სცადე.

[3] იხ. გორდონი, „სკეპტიციზმზე უფრო ძლიერი.

[4] იხ. კლაფი და ჰელი, „აფექტური შემობრუნება, და გრეგი და სეგვორსი, „აფექტის თე­ორიის საკითხავი.

[5] ამომწურავი სიის ნაცვლად, რამდენიმე წყაროს დავასახელებ, რომელთაც ყველაზე მეტი გავლე­ნა ჰქონდათ ან პროდუქტიული იყვნენ ჩემი მუშაობისთვის. ამით მინდა მოგზაურებიც აღვნიშნო, რომელთაც „საჯარო გრძნობების ღონისძიებებსა და დაგეგმვასთან პირდაპირი კავშირი ჰქონ­დათ. ამგვარად, აფილაციებს, გავლენებსა და კავშირებს ბიბლიოგრაფიასავით ვიყენებ და არა როგორც ზედმიწევნით ჩამოწერილ ობიექტურ სტანდარტებს. „საჯარო გრძნობებთან პირდაპირ კავშირშია: ბეიკერი, „წყალზე ნაწერი; ბერლანტი, „ამერიკის დედოფალი ვაშინგტონში მიდის, „მდედრობითი ჩივილი, „ინტიმი, „თანაგრძნობა, „ულმობელი ოპტიმიზმი, და მრავალი სხვა; ბოლერი, „ძალაუფლების განცდა; კობი, „ღმერთს ეზიზღება „პიდარასტები; დუგანი, „საფოს ხულიგნები, და „თანასწორობის შებინდებისას; გოლდი, „მოძრავი პოლიტიკა; ჰოუდი, „აფრი­კული ინტიმურობები; იაკობსენი და პელეგრინი, „შეიყვარე ცოდვა; ჯოზეფი, „საზოგადოებრივი რომანის წინააღმდეგ; ლავი, „გრძნობა უკანსვლით; ლუჩანო, „დარდის ორგანიზება; მანალან­სანი, „გლობალური დივები; მუნოზი, „დისიდენტიფიკაციები, „მოსიარულე უტოპიები, „ფსიქო­ანალიზს და აფექტს შორის: საჯარო გრძნობების პროექტი, „ყავისფერად ყოფნის განცდა, და „ყავისფერად ყოფნა, სევდიანად ყოფნა; რეინოლდსი, „რობერტ სმითსონი; სოტო, „სურვილის მართვა; შტაიგერი, „გარყვნილი მაყურებლები; სტიუარტი, „გზის გასწვრივ სივრცე და ჩვეულებ­რივი აფექტები; ტორესი, „შავი, თეთრი და ფერში; ვუდვორდი, „სტატისტიკური პანიკა. ჩემი უფრო ადრე დაწერილი ნამუშევრისთვის ნახეთ: ცვეტკოვიჩი, „შერეული გრძნობები; „საჯარო სენტიმენტები (ენ პელეგრინისთან ერთად რედაქტირებული); „გრძნობების არქივი; „საჯარო გრძნობები; და შტაიგერი, ცვეტკოვიჩი და რეინოლდსი, „პოლიტიკური ემოციები. ძნელია, „საჯარო გრძნობები ივ კოსოვსკი სეჯვიკის ნაშრომების გარეშე წარმოვიდგინოთ, დაწყებული „კაცებს შორის, დასრულებული „ამაღელვებელი გრძნობებით. ვინაიდან ეს წიგნი პრესაში მოხვ­დება, გარდაცვალების მერე გამოქვეყნებულმა პრუსტის ამინდმა „აფექტური შემობრუნების შე­სახებ დისკუსიას შეუწყო ხელი. გრძნობებზე, აფექტსა და ემოციებზე მნიშვნელოვანი წიგნებია: აბუ-ლუღოდი და ლუცი, „ენა და ემოციის პოლიტიკა; აჰმედი, „ემოციის კულტურული პოლიტი­კა, „ქვიარ ფენომენოლოგია, „ბედნიერება და „ბედნიერების დანაპირები; ბოიმი, „ნოსტალგიის მომავალი; ბრენანი, „აფექტის ტრანსმისია; ბატლერი, „ძალაუფლების ფსიქიკური ცხოვრება, „პრეკარიატული ცხოვრება, და „ომის ჩარჩოები; კრიმპი, „მელანქოლია და მორალიზმი; დო­ლანი, „უტოპია და პერფორმანსი; ენგი, „ნათესაობის განცდა; ენგი და კაზანიანი, „დანაკარგი; ფლეტლი, „აფექტური კარტოგრაფირება; გორდონი, „მოჩვენებითი საკითხები; ჰალბერსტამი, „მარცხის ქვიარ გზა; ჰოლანდი, „მკვდრეთით აღდგენა; კოსტენბაუმი, „დამცირება; ლუცი, „არა­ბუნებრივი ემოციები; მასუმი, „ვირტუალურის პარაბოლები; მოტენი, „მტვრევისას; ნგაი, „უშნო გრძნობები; პრობინი, „გაწითლება; რედი, „გრძნობის ნავიგაცია; სალეკლი, „შფოთვის შესახებ; სერემეტაკისი, „გაყუჩებული შეგრძნებები; სნედიკერი, „ქვიარ ოპტიმიზმი; ტაუსიგი, „ნერვული სისტემა; ტერადა, „გრძნობა თეორიაში და „მრუდედ ცქერა; უორნერი, „საზოგადოება და კონ­ტრსაზოგადოება. სხვა მნიშვნელოვანი ნაშრომებია: ბენიამინი, „ილუმინაციები: ესეები და რეფ­ლექსიები და „პასაჟის პროექტი; და რჩეული ნაშრომები; ჰაბერმასი, „საჯარო სივრცის სტრუქ­ტურული ტრანსფორმაცია; და უილიამსი, „გრძნობის სტრუქტურები.

[6] იხ. კლაფი და ჰელი, „აფექტური შემობრუნება, ასევე გრეგი და სეგვორსი, „აფექტის თე­ორიის საკითხავი, ამ ნაშრომის ნაკრებისთვის. გრეგი და სეგვორსი აფექტური შემობრუ­ნების საწყისებს ივ სეჯვიკის, ლარი გროსბერგისა და ბრაიან მასუმის ნაშრომებს აკავში­რებენ, რომლებიც დელიოზის ნაშრომების მთავარი გამავრცელებლები არიან. დელიოზის აფექტის თეორიის მნიშვნელოვან გამოყენებას ქვიარ თეორიაში პუარი გვთავაზობს „ტე­რორისტული ასამბლეების სახით, ასევე ელიზაბეთ გროსი უფრო ზოგად მიმდინარე შრო­მებში, როგორიცაა „დროში მოგზაურობები, გაუკეთებლად ქცევა.

[7] განსხვავებაზე უფრო დეტალური ინფორმაციისთვის იხ. გრეგი და სეგვორსი, „აფექტის თეორიის საკითხავი; ფლეტლი, „აფექტური კარტოგრაფირება; გულდი, „აფექტის და პროტესტის შესახებ.

[8] იხილეთ „ზედაპირიდან სიღრმეში, ფსიქოანალიზს და აფექტს შორის, მუნოზის შესავალი „ფსიქოანალიზს და აფექტს შორის: საჯარო გრძნობების პროექტი, ასევე: „ქალები და პერფორმანსი, უფრო ზოგადად აფექტის თეორიის და ფსიქოანალიზის ურთიერთგამომრიცხავის ნაცვლად შემავსებელ დისკუსიაზე. იხილეთ ასევე ბრენანი, „აფექტის ტრანსმისია, მაგალითად, ფსიქოანალიზით დატვირთული ნაშრომია, რომელიც აფექტის სომატურ ბუნებას და ინტერსუბიექტურ მახასიათებ­ლებს აქცევს ყურადღებას. ასევე სეჯვიკის სილვან ტომკინსთან შემობრუნება, ფსიქოანალიზის ალტერნატივებისთვის სეჯვიკის და ფრანკის „სირცხვილი და მისი დები.

[9] საჯარო გრძნობების მონაწილეებს და დელიოზიანელებს შორის ურთიერთობა მეგობრული და ახლოა, თუმცა, მაგ. იხ. კლაფის გავლენა მუნოზის ნაშრომზე „ფსიქოანალიზს და აფექტს შორის, ბერლანტის და სტიუარტის ჩართვა „აფექტის თეორიის საკითხავში, სტიუარტის მიერ „ჩვეულებრივ აფექტებში დელიოზის გამოყენება, გულდის ესეში „აფექტის და პროტესტის შე­სახებ მის მიერ აფექტსა და ემოციას შორის დელიოზისეული განსხვავების გამოყენება.

[10] ამ წიგნის სამუშაო ქვესათაური „საჯარო გრძნობების პროექტი, მას შემდეგ შეიცვალა, რაც პირველი ვერსია ჩავაბარე. ეს სახელი მე და ჩემმა თანარედაქტორებმა, ჟანეტ შტა­იგერმა და ენ რეინოლდსმა „პოლიტიკური ემოციის დროსაც გამოვიყენეთ, რომელიც ტე­ხასის უნივერსიტეტის 2008 წლის კონფერენციას ეფუძნება. ასევე ხოსე მუნოზის „ქალები და პერფორმანსის სპეციალურ გამოცემაში, ლორენ ბერლანტის „ულმობელ ოპტიმიზმსა და ამ წიგნში „საჯარო გრძნობების პროექტის სულისკვეთებაა.

[11] იხ. სეჯვიკი, „პარანოიდული კითხვა და რეპარაციული კითხვა, ან – შენ ისეთი პარანოია გაქვს, რომ გგონია, ეს სტატია შენზეა, გრძნობების აშლა, 123-52. სტიუარტი, „ჩვეულებ­რივი აფექტები.

[12] იხ. სტიუარტი, „ჩვეულებრივი აფექტები. თუმცა სტიუარტი ამ არგუმენტს მთელი თა­ვისი კარიერის განმავლობაში ამტკიცებდა, მათ შორის წიგნში: „გზის გასწვრივ სივრცე და უფრო ადრეულ ესეებში „კულტურული თეორიის პოლიტიკის შესახებ.

[13] იხ. სეჯვიკი, „ამაღელვებელი გრძნობები, და სეჯვიკი და ფრანკი, „სირცხვილი და მისი დები; დამატებით მე-2 შენიშვნაში ციტირებულ აჰმედს, კობს, ბატლერს, კრიმპს, დოლანს, დუგანს, ენგს, გულდს, ჰალბერსტამს, ჰოდს, იაკობსენს და პელეგრინის, ლავს, მანალან­სანს, მუნოზს, სოტოს, სნედიკერს და უორნერს. ასევე იხ. დინშოუ ქვიარ ტემპორალობებ­ზე „დაბრუნება შუა საუკუნეებთან; ფრიმანი, „ქვიარ ტემპორალობები, და „დრო აკავში­რებს; და ჰალბერსტამი, „ქვიარ დროსა და ადგილას; ეს შრომები აწმყოსა და წარსულის აფექტურ მიმართებასა და ქვიარ თეორიაში მნიშვნელოვანი მონაპოვარია.

[14] ეს დებატი ედელმანის ნაშრომის „მომავლის გარეშე ირგვლივ ტრიალებდა. იხ. კასერიო, დინი, ედელმანი, ჰალბერსტამი და მუნოზი, „ანტისოციალური თეზა ქვიარ თეორიაში და მუნოზი „კრუიზინგი უტოპიაში, ასევე ვაინერის და იანგის „ქვიარ კავშირები.

[15] იხ. სნედიკერის კრიტიკა „ქვიარ ოპტიმიზმში, განსაკუთრებით გვ. 21-25, წიგნიდან „ქვიარ პესიმიზმი აღწერილი ედელმანის მიერ, ასევე ჩემი ნაშრომები ტრავმაზე.

[16] იხ. ჰალბერსტამი და მუნოზი, „რა არის ქვიარი ქვიარ კვლევებში? და მერფი და რუიზი, „ქვიარ მომავლები, ასევე მუნოზის მიერ გეი პოლიტიკის ანალიზი (და ედელმანი ანტისო­ციალურობის შესახებ), როგორც შთაგონება წიგნისთვის „მოსიარულე უტოპია.

[17] იხ. ცვეტკოვიჩი, „გრძნობების არქივები. ტრავმაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომებია: კარუ­თი, „ტრავმა და მოუთხოვნელი გამოცდილება; აიერმანი, „კულტურული ტრავმა; ფელ­მანი და ლაუბი, „ჩვენება; ჰირში, „ოჯახის ჩარჩოები; კაპლანი, „ტრავმა და კულტურა; ლაკაპრა, „ჰოლოკოსტის რეპრეზენტაცია, „ისტორია და მეხსიერება აუშვიცის შემდეგ და „ისტორიის წერა, ტრავმის წერა; ლეისი, „ტრავმა; მილერი და ტაუგაუ, „უკიდურესობები; სტურკენი, „ჩახლართული მოგონებები; იანგი, „მოგონების მასალა.

[18] რასის და აფექტის შესახებ ნაშრომები მოიცავს აჰმედს, ენგს, გორდონს, ჰოადს, ჰო­ლანდს, მანალანსანს, მოტენს, მუნოზს, სოტოს და მე-2 შენიშვნაში ციტირებულ ჩენგის „რა­სის მელანქოლიას; ენგი და ჰანი, „დიალოგი რასობრივ მელანქოლიაზე; გილროი, „პოსტ­კოლონიური მელანქოლია; ჰარტმანი, „დაქვემდებარების სცენები და დედაშენის დაკარგ­ვა; ხანა, „მუქი კონტინენტები; და ცვარგი, „დიუბუა ტრავმაზე.